Khi chuẩn bị cho tương lai của con, cha mẹ thường dành nhiều thời gian lựa chọn môi trường học và những trải nghiệm giúp con trưởng thành. Cùng với đó, cách con hiểu về tiền, cân nhắc một lựa chọn và chịu trách nhiệm với quyết định của mình cũng cần được vun đắp.
Giáo dục tài chính cho con có thể bắt đầu từ những cuộc trò chuyện gần gũi. Với gia đình đang nghĩ đến việc trao truyền tài sản và giá trị qua nhiều thế hệ, đây là dịp để cha mẹ giải thích điều mình coi trọng, đồng thời lắng nghe cách con nhìn nhận cuộc sống. Bespoke gợi ý những tình huống nhỏ để anh chị cùng con thực hành.
Giải thích lựa chọn thay vì chỉ nói đồng ý hay từ chối
Khi con muốn mua một món đồ, cha mẹ có thể dành thêm thời gian hỏi con thích điều gì ở món đồ ấy và dự định sử dụng ra sao. Câu trả lời giúp cuộc trao đổi đi vào nhu cầu cụ thể, thay vì chỉ xoay quanh mức giá.
Trong tài liệu Money as You Grow, Cục Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng Hoa Kỳ lưu ý nên trò chuyện phù hợp với mức phát triển của trẻ và chọn lúc cả hai có thể trao đổi thoải mái. Những quyết định sinh hoạt thường ngày là cơ hội để mở đầu.
Với gia đình có điều kiện đáp ứng nhiều mong muốn, cha mẹ vẫn có thể giải thích vì sao một khoản chi chưa được ưu tiên. Lý do có thể nằm ở cách sử dụng, thời điểm hoặc một mục tiêu khác đã thống nhất. Con sẽ có cơ hội hiểu nguyên tắc của gia đình, thay vì đoán rằng mọi quyết định chỉ phụ thuộc vào khả năng chi trả.
Cho con tham gia một việc có phạm vi rõ ràng
Hãy thử giao con chuẩn bị một phần nhỏ của hoạt động gia đình, phù hợp với độ tuổi. Ví dụ, con có thể đề xuất đồ dùng cho một buổi sinh hoạt cuối tuần trong giới hạn cha mẹ đưa ra. Đây là tình huống thực hành gợi ý, không phải một mức ngân sách áp dụng chung.
Trước khi bắt đầu, nên làm rõ khoản nào con được tự chọn, khoản nào cần hỏi và điều gì đã có sẵn ở nhà. Nếu chỉ nói “con tự lo đi”, trẻ có thể chưa hiểu phạm vi trách nhiệm. Một nhiệm vụ rõ sẽ giúp cha mẹ nhận xét vào cách con thực hiện thay vì phê bình chung chung.
Sau hoạt động, cả nhà có thể xem lại thứ đã dùng hết, thứ còn dư và điều lần sau muốn đổi. Không cần biến cuộc trao đổi thành bài kiểm tra. Điều đáng chú ý là con có giải thích được lựa chọn và nhận ra điểm cần điều chỉnh hay không.
Để con trình bày kế hoạch trước một khoản chi lớn hơn
Khi con lớn hơn và muốn một thiết bị học tập hoặc một trải nghiệm riêng, anh chị có thể mời con chuẩn bị đề xuất ngắn. Nội dung nên trả lời những câu hỏi dễ hiểu: mục đích là gì, đang có lựa chọn nào và chi phí còn bao gồm những khoản gì ngoài giá ban đầu?
Chẳng hạn, với một món đồ cần bảo dưỡng hoặc phụ kiện, con có thể tìm hiểu thêm phần chi phí sử dụng. Cha mẹ không cần đòi hỏi bảng tính phức tạp; một trang ghi chú đủ để cả hai cùng nhìn vào các giả định và phát hiện điều còn thiếu.
Gia đình cũng nên nói rõ phần hỗ trợ của cha mẹ và phần trách nhiệm của con. Nếu kế hoạch thay đổi, hai bên sẽ trao đổi lại vào lúc nào? Những điều được thống nhất trước giúp tránh tình huống mỗi người hiểu một cách sau khi khoản tiền đã được chi.
Kể về công việc và những quyết định của người đi trước
Câu chuyện tài sản gia đình có thể được kể qua những lựa chọn đã làm nên nó. Anh chị có thể chia sẻ một công việc từng phải học, một lần phải cân nhắc giữa hai ưu tiên hoặc một thói quen làm việc muốn con hiểu. Chỉ cần chọn điều phù hợp với độ tuổi và mức sẵn sàng của con.
Không nhất thiết công bố toàn bộ số liệu tài chính để cuộc trò chuyện có ý nghĩa. Điều con muốn biết đôi khi là vì sao cha mẹ chọn nghề ấy, một ngày làm việc diễn ra thế nào hoặc điều gì khiến cha mẹ tự hào. Những câu hỏi này tạo chỗ cho con hiểu công sức phía sau thành quả.
Nếu con không muốn theo cùng nghề, cuộc trò chuyện vẫn có giá trị. Gia đình có thể cùng tìm ra những nguyên tắc muốn giữ, chẳng hạn làm việc có trách nhiệm, giữ lời hứa hay tìm hiểu kỹ trước khi quyết định, trong khi tôn trọng hướng đi riêng của mỗi người.
Thống nhất cách phản hồi khi lựa chọn chưa phù hợp
Trong phạm vi nhỏ đã được cha mẹ cho phép, con có thể chọn một món đồ rồi nhận ra ít dùng đến. Khi ấy, anh chị có thể hỏi con đã kỳ vọng điều gì và thực tế khác ở đâu. Cách hỏi cụ thể giúp con nhìn lại quá trình lựa chọn.
Nên phân biệt việc chưa biết cách cân nhắc với việc không thực hiện thỏa thuận. Hai tình huống cần những cuộc trao đổi khác nhau. Nếu mục tiêu là học cách lập kế hoạch, cha mẹ có thể cùng con sửa cách chuẩn bị; nếu có quy ước bị bỏ qua, cần làm rõ trách nhiệm đã thống nhất.
Cũng tránh so sánh mức chi tiêu của con với bạn bè hoặc anh chị em. Những điều kiện, nhu cầu và độ tuổi khác nhau nên được giải thích bằng tiêu chí của gia đình. Điều quan trọng là con biết mình có thể hỏi và được trả lời rõ ràng.
Chuẩn bị người tiếp nhận cùng với kế hoạch trao truyền
Một người trẻ có thể chưa cần quản lý tài sản lớn, nhưng đã có thể tập trình bày mục tiêu, cân nhắc chi phí và nhìn lại quyết định. Những cuộc trao đổi ấy giúp cha mẹ hiểu con đang cần thêm trải nghiệm nào trước khi nhận trách nhiệm lớn hơn.
Trong tinh thần “Khảm tinh hoa – vững di sản”, việc chuẩn bị cho thế hệ sau có chỗ cho cả kiến thức, sự tự chủ và những giá trị gia đình muốn gìn giữ. Anh chị quan tâm đến hành trình đồng hành cùng thế hệ kế thừa có thể trao đổi với Bespoke về các chủ đề giáo dục và di sản trong AIA Elite. Còn ngay hôm nay, một việc nhỏ được giao rõ ràng có thể là điểm bắt đầu của cuộc trò chuyện giữa cha mẹ và con.
